Επικίνδυνα απόβλητα και οι κίνδυνοι που εμπεριέχονται σε αυτά

Ορισμός των επικίνδυνων αποβλήτων

Επικίνδυνα απόβλητα είναι τα απόβλητα των οποίων οι ιδιότητες τα καθιστούν επικίνδυνα ή δυνητικά επιβλαβή στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον. Ένα επικίνδυνο απόβλητο θεωρείται όντως επικίνδυνο εφόσον εμφανίζεται σε ένα από τους τέσσερις καταλόγους επικίνδυνων αποβλήτων (F-list, K-list, P-list, ή U-list), η εμπεριέχει ένα από τα τέσσερα χαρακτηριστικά – ικανότητα ανάφλεξης, διαβρωτική ικανότητα, ικανότητα άμεσης αντίδρασης, ή τοξικότητα.  

Οι κίνδυνοι που εμπεριέχονται

Αν και είναι σχεδόν γνωστό, τα ηλεκτρονικά απόβλητα περιέχουν ένα «φίλτρο μαγισσών» από τοξικές ουσίες όπως:  

Μόλυβδο και κάδμιο στις μητρικές πλακέτες των υπολογιστών,  οξείδιο του μολύβδου και καδμίου στις οθόνες καθοδικού σωλήνα,  υδράργυρο σε διακόπτες και επίπεδες οθόνες,  κάδμιο στις μπαταρίες φορητών υπολογιστών,  πολυχλωριωμένα διφαινίλια (PCBs) στους παλαιότερους πυκνωτές και μετασχηματιστές,  βρωμιούχους επιβραδυντές φλόγας σε πλακέτες τυπωμένων κυκλωμάτων, πλαστικά περιβλήματα, και καλώδια, και  πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) στη μόνωση των καλωδίων που όταν τα καλώδια καίγονται για την ανάκτηση χαλκού απελευθερώνουν άκρως τοξικές διοξίνες και φουράνια. Αναλυτικότερα οι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις κάποιων τοξικών ουσιών στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον:  

Μόλυβδος Οι αρνητικές επιπτώσεις του μολύβδου είναι καθιερωμένες και αναγνωρισμένες. Απαγορεύτηκε, για πρώτη φορά ,από την βενζίνη στη δεκαετία του 1970. Ο μόλυβδος προκαλεί βλάβες στο κεντρικό και περιφερειακό νευρικό σύστημα, στο κυκλοφοριακό σύστημα του αίματος, των νεφρών, και του αναπαραγωγικού συστήματος στον άνθρωπο. Έχουν παρατηρηθεί επιδράσεις στο ενδοκρινικό σύστημα και έχουν τεκμηριωθεί σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του παιδικού εγκεφάλου. Ο μόλυβδος συσσωρεύεται στο περιβάλλον και έχει οξείες και χρόνιες επιδράσεις στα φυτά, στα ζώα και στους μικροοργανισμούς. Οι κύριες εφαρμογές του μολύβδου σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές είναι: οι υαλοπίνακες και φλάντζες (τριμμένο) σε οθόνες υπολογιστών (1-4 κιλά ανά οθόνη), και σε τυπωμένα ηλεκτρονικά κυκλώματα και άλλα εξαρτήματα.  

Κάδμιο Οι ενώσεις καδμίου είναι τοξικές με πιθανό κίνδυνο μόνιμων επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία. Οι ενώσεις αυτές συσσωρεύονται στο ανθρώπινο σώμα, ιδιαίτερα στα νεφρά. Το κάδμιο χρησιμοποιείται συνήθως σε ορισμένα εξαρτήματα, όπως αντιστάσεις σε πλακέτες SMD, υπέρυθρους ανιχνευτές, και τα τσιπ των ημιαγωγών. Το κάδμιο χρησιμοποιείται επίσης ως σταθεροποιητής πλαστικών. Τέλος, κάποιες παλαιότερες οθόνες καθοδικού σωλήνα περιέχουν κάδμιο.  

Υδράργυρος Ο υδράργυρος μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε διάφορα όργανα συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου και των νεφρών, καθώς και των εμβρύων. Το τελευταίο είναι και το πλέον σημαντικό: το αναπτυσσόμενο έμβρυο είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο από την έκθεση της μητέρας σε υδράργυρο. Όταν ο ανόργανος υδράργυρος απλώνεται στο νερό, μετατρέπεται σε μετουσιωμένο υδράργυρο στα ιζήματα του βυθού. Ο μετουσιωμένος δε υδράργυρος συσσωρεύεται εύκολα στους ζώντες οργανισμούς και συγκεντρώνεται μέσω της διατροφικής αλυσίδας, κυρίως μέσω των ψαριών. Υπολογίζεται ότι 22% της παγκόσμιας παραγωγής υδραργύρου χρησιμοποιείται σε είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Χρησιμοποιείται σε θερμοστάτες, σε αισθητήρες, ρελέ, διακόπτες (π.χ. σε τυπωμένα κυκλώματα και σε μετρητικό εξοπλισμό), σε ιατρικό εξοπλισμό, σε φωτιστικά, σε κινητά τηλέφωνα και μπαταρίες. Ο υδράργυρος που χρησιμοποιείται σε επίπεδες οθόνες, κατά πάσα πιθανότητα, θα αυξηθεί καθώς η χρήση των επίπεδων οθονών αντικαθιστά αυτή των οθονών καθοδικού σωλήνα.  

Εξασθενές Χρώμιο / Χρώμιο VI Το χρώμιο VI εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως προστατευτικό από τη διάβρωση της ανεπεξέργαστης και γαλβανιζέ λαμαρίνας και ως διακοσμητικό ή σκληρυντικό για περιβλήματα χάλυβα. Εύκολα περνά μέσα από τις κυτταρικές μεμβράνες και στη συνέχεια απορροφάται – δημιουργώντας διάφορες τοξικές επιπτώσεις στα μολυσμένα κύτταρα. Το χρώμιο VI μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA και είναι εξαιρετικά τοξικό για το περιβάλλον. Πλαστικό συμπεριλαμβανομένου και του πολύ-βινυλο-χλωριδίου (PVC) Το πλαστικό αποτελεί το 40% ενός μέσου ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ο μεγαλύτερος όγκος του πλαστικού (26%) που χρησιμοποιείται στις ηλεκτρονικές συσκευές περιέχει πολυβινυλοχλωρίδιο. Το PVC βρίσκεται, κατά κύριο λόγο, στα καλώδια και περιβλήματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών, αν και πολλά καλούπια υπολογιστών κατασκευάζονται πλέον με πιο ήπια πλαστικά (ABS). Το PVC χρησιμοποιείται λόγω της επιβραδυντικής ιδιότητας του σε περίπτωση πυρκαγιάς. Όπως και άλλες ενώσεις που περιέχουν χλώριο, δημιουργούνται διοξίνες όταν καίγεται το PVC σε ένα συγκεκριμένο εύρος θερμοκρασίας.  

Βρωμιούχοι επιβραδυντές φλόγας (BFRs) Οι βρωμιούχοι επιβραδυντές φλόγας χρησιμοποιούνται στο πλαστικό περίβλημα ηλεκτρονικού εξοπλισμού και κυκλωμάτων για την πρόληψη της ευφλεκτότητας τους. Περισσότερο από το 50% της χρήσης BFR στη βιομηχανία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών αποτελείται από τετρα-βρωμο-δισ-φαινόλη (TBBPA), το 10% είναι πολύ-βρωμο-διφαινυλεθέρες (PBDEs) και λιγότερο από το 1% είναι πολύ-βρωμο-διφαινύλια (PBB). Κάποιοι βρωμιούχοι επιβραδυντές έχουν αποσυρθεί από τη χρήση μεταξύ των ετών 2003 και 2006 μετά από απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.  

Βάριο Το βάριο είναι ένα απαλό ασημί / λευκό μέταλλο που χρησιμοποιείται στην πρόσοψη μιας οθόνης υπολογιστή με καθοδικό σωλήνα (CRT), για να προστατεύσει τους χρήστες από ραδιενεργή ακτινοβολία. Μελέτες έχουν δείξει ότι βραχυχρόνια έκθεση σε βάριο έχει προκαλέσει πρήξιμο στον εγκέφαλο, μυϊκή αδυναμία, βλάβη στην καρδιά, στο συκώτι και στη σπλήνα. Εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη στοιχείων για τις επιπτώσεις της χρόνιας έκθεσης σε βάριο του ανθρώπινου οργανισμού. Μελέτες σε πειραματόζωα, ωστόσο, αποκαλύπτουν αυξημένη αρτηριακή πίεση και αλλαγές στην καρδιά από την κατάπωση βαρίου για μεγάλα χρονικά διαστήματα.  

Βηρύλλιο Το βηρύλλιο είναι ένα μέταλλο χρώματος γκρί σαν χάλυβας το οποίο είναι εξαιρετικά ελαφρύ, σκληρό και καλός αγωγός του ηλεκτρισμού και της θερμότητας, και είναι μη μαγνητικό. Αυτές οι ιδιότητες καθιστούν το βηρύλλιο κατάλληλο για πολλές βιομηχανικές χρήσεις συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών εφαρμογών όπως οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές. Το βηρύλλιο απαντάται συνήθως στις μητρικές πλακέτες και στις ενώσεις του με άλλες συσκευές καθώς ως κράμα χαλκού – βηρυλλίου χρησιμοποιείται για να ενισχύσει την αντοχή των συνδέσεων και μικροσκοπικών βυσμάτων διατηρώντας παράλληλα την ηλεκτρική αγωγιμότητα σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το βηρύλλιο έχει πρόσφατα ταξινομηθεί ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο καθώς η έκθεση σε αυτό μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα. Η πρωταρχική ανησυχία για την υγεία είναι η εισπνοή της σκόνης βηρυλλίου, αερίου ή σταγονιδίων. Οι εργαζόμενοι που είναι συνεχώς εκτεθειμένοι σε βηρύλλιο, ακόμη και σε μικρές ποσότητες, είναι πιθανόν να αναπτύξουν μια ασθένεια γνωστή ως χρόνια ασθένεια βηρυλλίου (beryllicosis), που πρωταρχικά επηρεάζει τους πνεύμονες. Η έκθεση στο βηρύλλιο επίσης προκαλεί μια μορφή ασθένειας του δέρματος που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση κονδυλωμάτων και κακή επούλωση πληγών. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι μπορεί να συνεχίσουν να αναπτύσσουν τη νόσο βηρυλλίου, ακόμη και πολλά χρόνια μετά την έκθεση τους σε αυτό.  

Μελάνι εκτυπωτή Ένα από τα απανταχού παρόντα περιφερειακά ενός υπολογιστή είναι το πλαστικό δοχείο του εκτυπωτή που περιέχει μαύρο και έγχρωμο μελάνι σε σκόνη. Το κύριο συστατικό του μαύρου μελανιού είναι μια χρωστική ουσία που ονομάζεται κοινώς, άνθρακας μαύρο 35 – ο γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την εμπορική μορφή σκόνης του άνθρακα. Η εισπνοή είναι η κύρια οδός έκθεσης, και η οξεία έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό της αναπνευστικής οδού. Το Διεθνές Κέντρο Έρευνας για το καρκίνο έχει κατατάξει την αιθάλη ως καρκινογόνο ουσία κατηγορίας 2Β, που είναι πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Ελάχιστες πληροφορίες υπάρχουν σχετικά με τους κινδύνους των έγχρωμων μελανιών σκόνης. Μερικές εκθέσεις δείχνουν ότι τα εν λόγω μελάνια (κυανό, κίτρινο και ματζέντα) περιέχουν βαρέα μέταλλα.  

Φώσφορος και προσθετικά υλικά Ο φώσφορος είναι μια ανόργανη χημική ένωση που εφαρμόζεται ως επίστρωμα στο εσωτερικό μιας οθόνης καθοδικού σωλήνα. Ο φώσφορος επηρεάζει την ανάλυση της οθόνης και την φωτεινότητα των εικόνων που εμφανίζονται στην οθόνη. Οι κίνδυνοι του φωσφόρου στις οθόνες καθοδικού σωλήνα δεν είναι επαρκώς γνωστοί και δεν έχουν τεκμηριωθεί κατάλληλα. Όμως το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ δεν φείδεται των λέξεων αναφερόμενο στους κινδύνους που συνδέονται με το φώσφορο στις οδηγίες χρήσης εξοπλισμού: «ποτέ μην αγγίζετε το επίχρισμα φωσφόρου σε μια οθόνη γιατί είναι εξαιρετικά τοξικό. Αν σπάσετε μια οθόνη καθοδικού σωλήνα, καθαρίστε τα σπασμένα γυαλιά πολύ προσεκτικά. Αν αγγίξετε το φώσφορο αναζητήστε ιατρική βοήθεια αμέσως». Το επίστρωμα φωσφόρου περιέχει βαρέα μέταλλα, όπως κάδμιο, και άλλα σπάνια μέταλλα, π.χ. ψευδάργυρο, βανάδιο, κλπ ως πρόσθετα. Τα μέταλλα και οι ενώσεις τους είναι πολύ τοξικά. Αυτό είναι ένας σοβαρός κίνδυνος γι' αυτούς που διαλύουν οθόνες καθοδικού σωλήνα χειρονακτικά.  

Περισσότερες πληροφορίες:  

http://www.epa.gov/wastes/hazard/dsw/  

http://library.tee.gr/digital/m2470/m2470_gaintatzis_gr.pdf  

http://en.wikipedia.org/wiki/Electronic_waste  

http://archive.defra.gov.uk/environment/waste/producer/electrical/documents/weee-hazwaste.pdf 

http://www.environ.ie/en/Publications/Environment/Waste/WEEE/FileDownLoad,1343,en.pdf 

http://www.euronews.com/2011/05/05/thousands-of-lives-at-risk-from-e-waste-recycling/ 

http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/13/13/paje-warns-dangers-electronic-waste     

 

Επιστροφή